Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2008

Για ποια ΤΗΛΕ – αλήθεια;

Ένα στούντιο, μία καρέκλα, εσύ και οι… τύψεις και οι ενοχές και η ειλικρίνειά σου στην αντίπερα όχθη του μυαλού σου…. Ένα παιχνίδι νεύρων, ένα παιχνίδι σημασίας, ένα παιχνίδι… ή μήπως εδώ πλέον δεν παίζουμε; Η ΣΤΙΓΜΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ, το πλέον πολυσυζητημένο ριάλιτυ σόου της Ελληνικής Τηλεόρασης… μας στήνει κάθε βράδυ Σαββάτου στον «τηλεοπτικό» τοίχο… Ένα παιχνίδι εντυπώσεων; Ένα παιχνίδι καλοστημένης παραγωγής με προετοιμασμένες ερωτήσεις; Ένας φορέας ειλικρίνειας σε εποχές αναλήθειας; Ένας και μονάχα γνωρίζει τι πραγματικά είναι αυτό το ριάλιτυ…

Σε καιρούς που το ψέμα περισσεύει με πλήρη εθνική ίσως και υπερεθνική νομιμότητα και η αλήθεια κρίνεται από ένα παιχνίδι, οφείλει κανείς να προσέχει τη γλώσσα του. Γύρω μας, στο παγκόσμιο χωριό, η κοινωνία κινείται σε μία κατευθυνόμενη λογική που αρέσκεται να κοιτάει από την κλειδαρότρυπα, διασκεδάζει να καυτηριάζει την αντίδραση του απέναντι από την ασφάλεια που παρέχει η τηλεοπτική γειτονιά και δικάζει με την ράβδο που καθορίζει την βάφτιση του ανούσιου σε ουσιαστικό.

Η «Στιγμή της Αλήθειας» – όπως μας ενημερώνει και το τηλεοπτικό σπότ – ήρθε, έφτασε, κατέφτασε, μας πρόφτασε ίσως και να μας προσπέρασε… Το μέλλον της εκπομπής θα το δείξει πόση αλήθεια αντέχουμε, πόσο ακόμη επιτρέπουμε στα Τηλε – δικεία να μας κρίνουν, επικρίνουν, κατακρίνουν και πολλές φορές συγκρίνουν με το τι αυτά θεωρούν Αλήθεια και τι Ψέμα.

Οι εποχές που τα σπίτια Τηλε – θερμοκήπια της μεγάλης Ολλανδικής τηλεοπτικής οικογένειας Endemol με τα άξια τέκνα – της υψηλής ακροαματικότητας – Bıg Brother 1 και 2, Η Φάρμα, The Wall, SURVIVOR, The Bar καθώς και τα Talent Shows και άλλων μεγάλων Τηλεοπτικών Οικογενειών όπως Fame Story 1 και 2 καθώς και τα Dream Show 1 και 2, είναι πλέον παρελθόν. Η εποχή που το κινητό αποτελούσε την αντικατάσταση της ψήφου και οδηγούσε το κοινό σε μία άνευ προηγουμένου αποχαύνωση και παθητική αποδοχή όλων όσα συμβαίνουν γύρω μας και χαίρουν της ψήφου της εκάστοτε Κυβέρνησης, έχει πλέον περάσει ανεπιστρεπτί.

Η αλήθεια όμως είναι πως και το παρόν παιχνίδι, λειτουργεί σαν μία ακόμη τηλεοπτική απλώστρα που όλα τα προσωπικά στοιχεία, οι κρυφές σκέψεις και οι απόκρυφες επιθυμίες, βγαίνουν στη φόρα και εκτίθενται σε έναν ήλιο που δεν τα στεγνώνει μόνο αλλά και τα καίει μαζί με την προσωπικότητα του εκάστοτε εκτιθέμενου παίκτη, συμμετέχοντα ή διαγωνιζόμενου.

Εντύπωση προκαλεί βέβαια για το παιχνίδι αυτό πως ο παίκτης πριν την δημόσια έκθεσή του, υφίσταται μία εξέταση από ανιχνευτή ψεύδους, που θυμίζει κατά πολύ τακτικές Μεσοπολέμου της Κα Γκε Μπε και της CIA. Μάλιστα, από αυτές τις ερωτήσεις που δέχεται από την παραγωγή στην εξέταση, του υποβάλλονται πλέον στο παιχνίδι στο πλατώ 20 από το σύνολο των 50.

Όμως δεν είναι μόνο η τεχνική της παράθεσης των ερωτήσεων αλλά ένα παραπάνω ίσως η γενική ιδεολογία των παιχνιδιών Νέας Γενιάς που προσπαθούν να προωθήσουν το εύκολο χρήμα, την εύκολη απόκτησή τους και κυρίως το γεγονός πως φτάνουν χωρίς ντροπή να συνδυάζουν την ειλικρίνεια με την απόκτηση του χρηματικού ποσού. Η σκέψη των εταιρειών παραγωγής βασίστηκε σε μία αρκετά επιτυχημένη για τα δικά τους στάνταρτς φόρμουλα που θέλει να επιστήσει σαφές στο κοινό πως μπορεί χωρίς γνώσεις και ειδικές κλίσεις ή ακόμη και επιδεξιότητες, να αποκτήσει κάτι τόσο δύσκολο, ένα χρηματικό ποσό που ο καθένας μας σήμερα μοχθεί αρκετά για να επιτύχει να το αποκτήσει.

Πρέπει λοιπόν να αναθεωρήσουμε αναφορικά με τη σκέψη μας για το ποιος είναι ο πιο έξυπνος ή ο λιγότερο, ή μήπως τελικά όλα είναι θέμα τύχης ή συγκυρίας ή καλής στρατηγικής; Γιατί τα περισσότερα παιχνίδια ή shows στην ελληνική αλλά και την παγκόσμια τηλεόραση, βασίζονται τελικά στο σχέδιο και τη στρατηγική κι όχι τις γνώσεις; Μήπως διαμέσου της λογικής αυτής που εισάγουν τα τηλεπαιχνίδια, καθιερώνεται στη σκέψη του νέου πως δεν αξίζει να σπουδάζεις αφού όλα είναι θέμα τύχης και μίας καλά προετοιμασμένης στρατηγικής; Μήπως με την τακτική αυτή η κοινωνία προσπαθεί σιγά – σιγά να μας καταστήσει σαφές πως λίγο ή πολύ, οι ακαδημαϊκές γνώσεις πάνε περίπατο και στο βιογραφικό μας οφείλουμε να συμπεριλαμβάνουμε την «καπατσοσύνη» και την «πονηριά» μας κι όχι τόσο τα… «βραχιόλια», όπως συνήθιζαν να αποκαλούν οι προγενέστεροί μας τα πτυχία;

Η αλήθεια είναι πάντως, πως όλο και περισσότεροι τηλεθεατές καθηλώνονται μπροστά στην οθόνη και μπαίνουν σε μία λογική παρακολούθησης μίας ποντικοπαγίδας, πως δηλαδή ο ένας παίκτης θα στήσει καλύτερα την παγίδα του έναντι του άλλου. Σε άλλες περιπτώσεις, παρακολουθεί πως ο ένας παίκτης θα «καρφώσει» τον συμπαίκτη στην αντίπαλη ομάδα. Ακόμη – ακόμη, πως θα ευτελίσει και τον εαυτό του μέσω της συμμετοχής του σε τηλεπαιχνίδια που προσπαθούν να περάσουν ένα στάδιο πιο πέρα από τα συνηθισμένα, με φόρμες reality shows, που υποβάλουν τον παίκτη σε δοκιμασίες που προσβάλουν τη νοημοσύνη και την ταυτότητα του κάθε ανθρώπου ως προσωπικότητας.

Παιχνίδια reality σε μορφή FEAR FACTOR που υποβάλουν τον παίκτη σε έναν αγώνα δρόμου να αναδειχθεί νικητής εκείνος ο παίκτης που θα εκτεθεί πιο πολύ μέσα από δοκιμασίες που θυμίζουν Μεσαίωνα, καθώς καλείται να καταπιεί ποντίκια, σκουλήκια και άλλες πρωτόγονες τροφές. Υποσυνείδητα πλέον μπαίνει στο μυαλό – να μου συγχωρεθεί αυτός ο συσχετισμός – η σκέψη μήπως πλέον λόγω της σημερινής παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, εξετάζεται σαν ένα άλλο πειραματόζωο το ανθρώπινο είδος.

Ίσως ακόμη και να εξετάζεται αν αντέχει σε διαφορετικές διατροφικές μεθόδους, πράγμα στο οποίο ανταποκρίθηκε με πολύ καλά αναπτυγμένα αντανακλαστικά σε παιχνίδια κατηγορίας SURVIVOR. Απομακρυσμένος σε ένα νησί, κλήθηκε εξόριστος από την ανάπτυξη και τον πολιτισμό να μεταμφιεστεί σε ένα αγρίμι για να διαπιστωθεί μήπως μπορεί να επιβιώσει σε πρωτόγονες συνθήκες και γιατί όχι ίσως και να εκτέθηκε σε μία εξέταση αν επιζεί σε ένα κομμάτι Γης σε περίπτωση που τελικά επαληθευτούν τα πιο νοσηρά σενάρια για ύπαρξη 3ου Παγκόσμιου Πολέμου.

Όλοι αυτοί οι συσχετισμοί βέβαια, όπως αναφέρεται σε πάρα πολλές σειρές της τηλεόρασης, ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα, όμως για σκεφτείτε πως ο Μεγάλος Αδελφός εφευρέθηκε πριν ακόμη εγκατασταθεί το Κλειστό Κύκλωμα Παρακολούθησης 500.000 καμερών στο κέντρο του Λονδίνου εν έτει 2000. Απλώς … σκεφτείτε…

Καλή σας θέαση… ή μήπως... τελικά... παρακολούθηση… ;