Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2008

Οικονομικό ρεπορτάζ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΙΙ
Σημειώσεις για Οικονομικό ρεπορτάζ
Συγχωνεύσεις επιχειρήσεων, ευρώ και δολάριο, χρηματιστήρια, προϋπολογισμός, αποκρατικοποιήσεις, εξάπλωση των ελληνικών επιχειρήσεων στα Βαλκάνια είναι μερικά από τα ποιο βασικά θέματα με τα οποία ασχολείται το οικονομικό ρεπορτάζ. Το οικονομικό ρεπορτάζ ανήκει στην κατηγορία των χρηστικών ρεπορτάζ. Ουσιαστικά είναι ένα εργαλείο, για τον επιχειρηματία, αλλά και τον απλό πολίτη. Στον επιχειρηματία δίνει χρήσιμες και χρηστικές πληροφορίες που αφορούν την επιχείρησή του (π.χ. πώς θα την αναπτύξει, από πού θα λάβει χρηματοδότηση, πώς διαμορφώνονται οι συνθήκες του ανταγωνισμού). Στον πολίτη δίνει χρήσιμες πληροφορίες κυρίως για θέματα της καθημερινότητάς του, όπως οι δανειοληπτικές του δυνατότητες και όχι μόνο.
Πώς μπορεί να βοηθήσει, για παράδειγμα, έναν μικροεπιχειρηματία του αγροτικού χώρου, διαθέτει μια μονάδα παραγωγής τσίπουρου;
Από το οικονομικό ρεπορτάζ θα μπορούσε να μάθει (Χρηστικότητα):
Αν υπάρχουν ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης για να βελτιώσει τις εγκαταστάσεις του και πώς να τα αξιοποιήσει.
Αν υπάρχει ανταγωνισμός και το μέγεθός του.
Αν υπάρχουν δυνατότητες βελτίωσης παρόμοιων επιχειρήσεων και περαιτέρω χρηματοδότησης.
Αν μπορεί να επεκταθεί σε άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες, χρησιμοποιώντας την επιχείρησή του ως εφαλτήριο.
Ποιες είναι οι σκέψεις της εκάστοτε κυβέρνησης για παρόμοιες επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Ποιες είναι οι σκέψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τέτοιου είδους επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Αν αναπτύσσονται ολιγοπώλια ή μονοπώλια στους τομείς του ενδιαφέροντός του.

Πηγές
Οικονομικού περιεχομένου ειδήσεις βγαίνουν από τα εξής υπουργεία και τις υπηρεσίες τους:
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Υπουργείο Ανάπτυξης
Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας
Υπουργείο Οικονομικών
Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων
Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης
Ωστόσο, οικονομικά ρεπορτάζ προκύπτουν από πηγές άλλων ρεπορτάζ και χρειάζεται η συνεργασία των ρεπόρτερ για να ολοκληρωθούν.
Για παράδειγμα:
Από το Δικαστικό Ρεπορτάζ:
Δίκες που αφορούν πτωχεύσεις, οικονομικές απάτες, απάτες μέσω διαδικτύου, ίδρυση ή διάλυση εταιριών, κινήσεις συμβολαίων και, γενικά, παραπτώματα οικονομικής φύσης.

Από το αθλητικό ρεπορτάζ: Οικονομικές δραστηριότητες των ΠΑΕ, των ΚΑΕ και των μεγαλομετόχων τους.

Από το Δημοτικό Ρεπορτάζ: Τεχνικά Σχέδια των Δήμων, προϋπολογισμοί και απολογισμοί του έργου τους, έργα των Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα(ΣΔΙΤ).

Από το κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ: Η συζήτηση του Προϋπολογισμού και τα ρεπορτάζ που προκύπτουν από αυτόν(ποια υπουργεία παίρνουν τα περισσότερα χρήματα, απόρρητες δαπάνες, παράξενα κονδύλια κ.α.

Από το Εργασιακό ή Συνδικαλιστικό ρεπορτάζ: Θέματα που αφορούν τις κυβερνητικές δραστηριότητες ως προς τους εργαζομένους, νομοσχέδια και κοινωνικοί διάλογοι επί των νομοσχεδίων.

Από το πολιτικό ρεπορτάζ: Κυβερνητικές αποφάσεις και νομοσχέδια ή συμβάσεις των υπουργείων, με κατασκευαστικές και άλλες εταιρίες, για την ολοκλήρωση μεγάλων έργων υποδομής, ή προμηθειών υπηρεσιών.

Οικονομικές ειδήσεις μπορούν να δώσουν, ακόμη, οι δημοσιεύσεις ισολογισμών εταιριών, ακόμη και μικρών αγγελιών.

Προσόντα του ρεπόρτερ
Να είναι σχολαστικός. Το αντικείμενό του έχει να κάνει με αριθμούς. Μερικές εκατοντάδες, ή λίγες χιλιάδες ευρώ, κάνουν τεράστιες διαφορές στο τελικό ρεπορτάζ.

Να είναι σαφής. Όπως σε κάθε ρεπορτάζ, πολύ περισσότερο στο οικονομικό ρεπορτάζ, κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο. Οι οικονομικοί όροι δεν είναι γνώριμοι στο μεγαλύτερο μέρος του κοινού. Ο οικονομικός ρεπόρτερ πρέπει να γνωρίζει τη σημασία τους και να τους εξηγεί σαφώς, στο κοινό.
Να έχει ειδικές γνώσεις. Να γνωρίζει οικονομική ιστορία, οικονομικούς όρους και τη σημασία τους, οικονομικές θεωρίες, τα οικονομικά προγράμματα των κομμάτων –και να τα διατηρεί στο αρχείο του- όλα αυτά τα οποία θα τον βοηθήσουν στην ανάλυση του ρεπορτάζ του, στην κατανόηση όσων θα του αναφέρουν οι πηγές του, ώστε να συντάξει σωστά το ρεπορτάζ του, να αναλύσει σωστά τα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης, ή τις οικονομικές προτάσεις της αντιπολίτευσης.

Να έχει τη σωστή εμφάνιση. Ο οικονομικός συντάκτης, συναναστρέφεται με οικονομικούς παράγοντες. Το ντύσιμο και η συμπεριφορά του θα πρέπει να είναι αν όχι ανάλογη τουλάχιστον ευπρεπή.

Να κρατάει καλό αρχείο: Συχνά ο δημοσιογράφος του οικονομικού ρεπορτάζ είναι αναγκασμένος να συγκρίνει. Να επικαλεστεί παλιότερα στοιχεία. Να ετοιμάσει πίνακες και γραφήματα. Θα πρέπει, επομένως, να συμβουλευτεί το αρχείο του.

Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να διατηρεί αρχείο ντοκουμέντων και στοιχείων. Να το ενημερώνει. Να σημειώνει την προέλευση των ντοκουμέντων, ώστε να μπορεί να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή αν προέρχονται από επίσημες πηγές ή από το ιδιαίτερο δίκτυό του.

Στις ηλεκτρονικές σελίδες του υπουργείου Οικονομικών, των προαναφερόμενων υπουργείων, των εποπτευόμενων φορέων και άλλων υπηρεσιών, ο καθένας μπορεί να βρει:

Έρευνες της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας
Τους προϋπολογισμούς των τελευταίων ετών
Κυβερνητικές οικονομικές εκθέσεις
Οικονομικές εκθέσεις διεθνών οργανισμών
Εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωβαρόμετρου
Πορίσματα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
Κάθε εξαγγελία υπουργού

Τις ομιλίες του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, τόσο στα εγκαίνια, όσο και στο δείπνο των παραγωγικών τάξεων
Τις εκθέσεις των διοικητών των τραπεζών

Τις προτάσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος
Τις προτάσεις του διοικητή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας
Τις εκθέσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου
Και ο,τιδήποτε άλλο χρειαστεί για όλα τα θέματα.

Καλό θα είναι, πάντως, ο ρεπόρτερ να μη θεωρεί αδιάψευστα τα στοιχεία τα οποία περιέχονται σε έρευνες μέσων μαζικής ενημέρωσης. Είτε από αμέλεια, είτε από πολιτική πρόθεση, κάποια από αυτά τα στοιχεία μπορεί να είναι παραποιημένα.

Ο οικονομικός Τύπος
Σήμερα εκδίδονται οι εξής καθημερινές οικονομικές εφημερίδες: Ναυτεμπορική, Κέρδος, Εξπρές και Ημερησία. Εβδομαδιαίες: Ο Κόσμος του Επενδυτή, Ισοτιμία και Χρηματιστήριο. Αυτές οι εφημερίδες έχουν ορισμένες διαφοροποιήσεις από τις πολιτικές:

Διαφορετικό τρόπο γραφής, ή μετάδοσης. Η φλυαρία απαγορεύεται. Τα κείμενα είναι σύντομα και δεν υπάρχουν αναγνώσματα ή ψυχαγωγικά ρεπορτάζ. Ειδικά όταν το κείμενο ή το ρεπορτάζ έχει χρηστικό χαρακτήρα.
Διαφορετικό κοινό. Το οικονομικό ρεπορτάζ απευθύνεται σε αναγνωστικό κοινό υψηλού πνευματικού επιπέδου. Επιχειρηματίες, επενδυτές και εκπρόσωποι παραγωγικών τάξεων έχουν γνώσεις και δεν ενδιαφέρονται τόσο για λαϊκά θέματα.

Διαφορετική διανομή. Κυκλοφορούν, μεν, στα περίπτερα, αλλά και σε συνδρομητές (φυσικά πρόσωπα και εταιρίες). Κάποιες από αυτές διατηρούν δικό τους δίκτυο διανομέων. Το σύστημα αυτό επιτρέπει τον έλεγχο των αναγνωστών, των ενδιαφερόντων τους και τη διατήρηση δεσμών μεταξύ τους.

Διαφορετικές κυκλοφορίες. Οι οικονομικές εφημερίδες δε φθάνουν σε κυκλοφορία τις υπόλοιπες εφημερίδες.

Διαφορετική εμφάνιση. Οι οικονομικές εφημερίδες αδιαφορούν για τη φωτογραφία, για παράδειγμα. Δίνουν προτεραιότητα στο κείμενο και στα γραφήματα. Οι ραδιοφωνικές εκπομπές προτιμούν τις ανταποκρίσεις των δημοσιογράφων, από τις σύντομες συνεντεύξεις. Τέλος, οι τηλεοπτικές εκπομπές δείχνουν προτίμηση στα γραφήματα, στα animated graphs (όπως, για παράδειγμα, τα κινούμενα γραφήματα του Χρηματιστηρίου), στα κρόοουλ και στις στατικές κάρτες. Πολλές φορές χωρίζουν την τηλεοπτική οθόνη στα τρία, με ένα κρόουλ να «τρέχει» στο κάτω μέρος, γραφήματα να καλύπτουν το ένα τρίτο της υπόλοιπης οθόνης και το βίντεο να καλύπτει τα υπόλοιπα δύο τρίτα.


Οικονομικοί όροι
Ο ρεπόρτερ ο οποίος καλύπτει το οικονομικό ρεπορτάζ πρέπει να γνωρίζει καλά το αντικείμενό του. Να γνωρίζει καλά τι σημαίνει ο κάθε οικονομικός όρος, όπως Πληθωρισμός, Τιμάριθμος, Παραγωγικότητα εργασίας, Ανεργία,
Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν