Σάββατο, 13 Δεκεμβρίου 2008

Ευρωπαϊκοί Θεσμοί

Λίγα ιστορικά…

Η πρώτη προσπάθεια υλοποίησης της ευρωπαϊκής ιδέας γίνεται στη δεκαετία του ’40. Στόχος να αποφευχθούν στο μέλλον οι αιματηροί πόλεμοι που ταλάνισαν την Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια


1949 Ιδρύεται το Συμβούλιο της Ευρώπης, ένας οργανισμός διακυβερνητικής συνεργασίας, χωρίς κοινές αρμοδιότητες.

Είχαν προηγηθεί ιδέες στα τέλη της δεκαετίας του 1920 για «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης», τύπου ομοσπονδιακού συστήματος όπως στις ΗΠΑ, που δεν απέδωσαν


Η «κοινή» ευρωπαϊκή ιδέα…

Η πολιτική ενοποίηση ήταν δύσκολη, γιατί συγκρουόταν με τις εθνικές κυριαρχίες

Ο Ρομπέρ Σουμάν προτείνει να βασιστεί η ενοποίηση σε συγκεκριμένα επιτεύγματα…που θα δημιουργήσουν μια πραγματική αλληλεγγύη (functional)

Η «κοινή» ευρωπαϊκή ιδέα…Προτιμάται λοιπόν η κατά τομείς ενοποίηση από την πλήρη. Η οικονομική ενοποίηση από την πολιτική


Ιδρυτικές συνθήκες…

  • 1951 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑ (ΕΚΑΧ)

Βέλγιο, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο

  • 1957 Συνθήκη ΕΟΚ, Ρώμη

συνενώνει Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και τις χώρες της Μπενελούξ σε μια Κοινότητα με αποστολή την ολοκλήρωση, μέσω της προώθησης των εμπορικών συναλλαγών, με στόχο την οικονομική ανάπτυξη

  • 1957 Ρώμη, Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας, Ευρατόμ

από κοινού χρησιμοποίηση του δυναμικού των πυρηνικών βιομηχανιών των κρατών-μελών

  • 1986 Λουξεμβούργο Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη

Αναθεωρεί τις συνθήκες της Ρώμης και βάζει τις βάσεις για την ΕΟΚ

Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση

  • 1992 Μάαστριχτ Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση

  • 1994 Συνθήκη ένταξης της Αυστρίας, Φινλανδίας, Σουηδίας

  • 1997 Συνθήκη του Άμστερνταμ, τροποποιεί ορισμένες διατάξεις της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, διατάξεις για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και ορισμένες συναφείς πράξεις, κυρίως με τη δημιουργία μιας κοινοτικής πολιτικής για την απασχόληση, την κοινοτικοποίηση ορισμένων θεμάτων που υπάγονται στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (ΔΕΥ), τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), την επέκταση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία, την αύξηση των εξουσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και τη δυνατότητα στενότερης συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Η συνθήκη του Άμστερνταμ δεν υποκαθιστά τις υπόλοιπες αλλά προστίθεται σε αυτές.

  • 2001 Συνθήκη της Νίκαιας (μεταρρύθμιση των θεσμικών οργάνων)

  • 2003 Συνθήκη για τη μεγάλη διεύρυνση (10 νέα κράτη- μέλη)

  • 2005 Συνθήκη για την ένταξη Βουλγαρίας- Ρουμανίας



Το ευρωπαϊκό σύνταγμα…

Οκτώβριος 2004 υπογραφή του Συντάγματος

Ακολουθούν δύο δημοψηφίσματα σε Γαλλία και Ολλανδία, οι πολίτες το καταψηφίζουν

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση σχετικά με το μέλλον, τη δομή και τη λειτουργία της. Η δυσπιστία των ευρωπαίων πολιτών αποτυπώνει τη γενικότερη έλλειψη εμπιστοσύνης στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα και στην ουσία της ύπαρξης της ένωσης, ως φορέα οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής ανταλλαγής και συνύπαρξης.


ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ο κύριος φορέας λήψης των πολιτικών αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι υπουργοί των κρατών µελών συνεδριάζουν στο Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανάλογα µε τα θέµατα της ηµερήσιας διάταξης, κάθε χώρα εκπροσωπείται από τον αρµόδιο για το εκάστοτε θέµα υπουργό.

Για παράδειγμα συγκαλείται σύνοδος των υπουργών Υγείας των κρατών-μελών της Ένωσης με αφορμή το ξέσπασμα μιας μεταδοτικής ασθένειας ή σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών των 27 για να συζητηθεί μια διεθνής διπλωματική κρίση, πχ Ιράκ κλπ

Η προεδρία του Συµβουλίου ασκείται εκ περιτροπής από κάθε κράτος µέλος για διάστηµα έξι µηνών.



ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ- αρμοδιότητες

  • θεσπίζει νοµοθεσία και, νοµοθετεί σε συνεργασία µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

  • συντονίζει τη γενική οικονοµική πολιτική των κρατών µελών

  • ορίζει και υλοποιεί την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ,

  • συνοµολογεί, εξ ονόµατος της Κοινότητας και της Ένωσης, διεθνείς συµφωνίες µεταξύ της ΕΕ και ενός ή περισσοτέρων κρατών ή διεθνών οργανισµών.

  • συντονίζει τις δράσεις των κρατών µελών και εγκρίνει µέτρα στο πλαίσιο της αστυνοµικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις.

  • μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνιστούν την αρµόδια για θέµατα προϋπολογισµού αρχή που εγκρίνει τον προϋπολογισµό της Κοινότητας.



Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Επιτροπή είναι ανεξάρτητη από τις εθνικές κυβερνήσεις.

Ρόλος της είναι να εκπροσωπεί και να υποστηρίζει τα συμφέροντα του συνόλου της Ένωσης.

Συντάσσει προτάσεις για νέες ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις, τις οποίες υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

Αποτελεί το εκτελεστικό όργανο της Ένωσης, είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή των αποφάσεων του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

Η Επιτροπή αποτελείται από 27 μέλη άνδρες και γυναίκες – ένα από κάθε χώρα της ΕΕ. Κάθε επίτροπος έχει στην αρμοδιότητά του έναν τομέα, πχ οικονομία, διεύρυνση ΕΕ, υγεία, περιβάλλον κλπ και βρίσκεται επικεφαλής μιας μεγάλης ομάδας υπαλλήλων που ασχολούνται με αυτόν στις διάφορες εκφάνσεις του.

Η νέα Επιτροπή διορίζεται για περίοδο πέντε ετών, έξι μήνες μετά τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή εδρεύει στις Βρυξέλλες, αλλά διατηρεί γραφεία και στο Λουξεμβούργο, αντιπροσωπείες σε όλες τις χώρες της Ένωσης και σε πολλές πρωτεύουσες ολόκληρου του κόσμου


Ευρωπαϊκή Επιτροπή/ αρμοδιότητες

  • προτείνει νομοθεσία στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο

  • διαχειρίζεται και εκτελεί τις πολιτικές και τον προϋπολογισμό της Ένωσης

  • επιβάλλει το ευρωπαϊκό δίκαιο (από κοινού με το Δικαστήριο)

  • εκπροσωπεί την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διεθνή σκηνή, για παράδειγμα διεξάγοντας διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών.

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

εκλέγεται από τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να εκπροσωπήσει τα συμφέροντά τους.

δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950 με τις ιδρυτικές συνθήκες, και από το 1979 τα μέλη του εκλέγονται άμεσα από τους πολίτες που εκπροσωπούν

δικαίωμα ψήφου έχει κάθε Ευρωπαίος πολίτης

αριθμεί 785 μέλη

το ένα τρίτο αυτών είναι γυναίκες

από την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο ( 2009 – 2014) τα μέλη του δε θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 736

στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο υπάρχουν επίσης πολιτικές ομάδες, κόμματα, όπως ακριβώς και στα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και επιτροπές επιφορτισμένες με την ευθύνη ενός συγκεκριμένου τομέα, πχ εξωτερικών σχέσεων κλπ


Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο/ αρμοδιότητες

Θέσπιση ευρωπαϊκών νόμων, από κοινού με το Συμβούλιο σε πολλούς τομείς πολιτικής. Το γεγονός ότι το ΕΚ εκλέγεται άμεσα από τους πολίτες αποτελεί ένα από τα στοιχεία που εγγυώνται τη δημοκρατική νομιμότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Ασκεί δημοκρατικό έλεγχο επί όλων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, και ιδίως επί της Επιτροπής. Έχει την εξουσία να εγκρίνει ή να απορρίπτει το διορισμό των Επιτρόπων, καθώς και να κάνει δεκτή πρόταση μομφής κατά της Επιτροπής συλλογικά.

Η δύναμη του χρήματος. Το Κοινοβούλιο μοιράζεται με το Συμβούλιο την εξουσία σχετικά με τον προϋπολογισμό της Ένωσης και συνεπώς μπορεί να επηρεάζει τις δαπάνες της. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, εγκρίνει ή απορρίπτει τον προϋπολογισμό στο σύνολό του.



ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ:

Αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των παραγωγών, των γεωργών, των εργαζομένων, των ελευθερίων επαγγελμάτων, της κοινωνικής οικονομίας, των καταναλωτών και άλλων ΜΚΟ


Ευρωπαϊκή οικονομική και κοινωνική επιτροπή (ΕΟΚΕ)

Λειτουργεί ως ενδιάμεσο σώμα ανάμεσα στις δημόσιες αρχές και στους πολίτες

Είναι μία Συνέλευση 344 συμβούλων από τα 27 κράτη μέλη της Ένωσης

Τα μέλη της έχουν τετραετή θητεία, η οποία μπορεί να ανανεωθεί

Διορίζονται από το Συμβούλιο βάσει καταλόγων που έχουν καταρτιστεί από τις εθνικές κυβερνήσεις

Μια συνέλευση οργανωμένη σε 3 ΟΜΑΕΣ

Ομάδα I – Εργοδότες

Δημόσιοι και ιδιωτικοί τομείς της βιομηχανίας, του εμπορίου, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών κλπ. (μεγάλες επιχειρήσεις)

Ομάδα II – Μισθωτοί

Εθνικές συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες

Ομάδα III – Διάφορες Δραστηριότητες

Γεωργοί, καταναλωτές, κοινωνική οικονομία, βιοτεχνία και ΜΜΕ, κοινωνικές και οικολογικές ΜΚΟ, ελευθέρια επαγγέλματα κ.ά.


Τα όργανα λήψης αποφάσεων της ΕΟΚΕ

Η Προεδρία

Το Προεδρείο

Η Ολομέλεια


Τα όργανα εργασίας της ΕΟΚΕ

Έξι ειδικευμένα τμήματα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Εξωτερικές σχέσεις

Τα όργανα εργασίας της ΕΟΚΕ

και τέσσερα πιο πρόσφατα όργανα

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών ΜεταλλαγώνCCMI

Το Παρατηρητήριο της Ενιαίας ΑγοράςΠΕΑ

Το Παρατηρητήριο της Βιώσιμης ΑνάπτυξηςΠΒΑ

Παρατηρητήριο της Αγοράς Εργασίας ΠΑΕ

Τα μέλη και τα διάφορα όργανα εργασίας επικουρούνται από μία Γενική Γραμματεία.


Η δραστηριότητα της ΕΟΚΕ

  • Ο ρόλος της ΕΟΚΕ είναι να εκδίδει γνωμοδοτήσεις (±150 ετησίως)

  • Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ μπορεί να ζητήσει το Συμβούλιο ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

  • Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ μπορεί να ζητήσει το Συμβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι αιτήσεις γνωμοδότησης είναι υποχρεωτικές ή προαιρετικές

  • έχει δικαίωμα πρωτοβουλίας

  • Μπορεί να εκδίδει διερευνητικές γνωμοδοτήσεις

  • Επιτελεί ρόλο διευκόλυνσης και προαγωγής του κοινωνικού διαλόγου

  • Μέθοδοι εργασίας

Για να καταρτίσουν τις γνωμοδοτήσεις τους, τα ειδικευμένα τμήματα συγκροτούν στις περισσότερες περιπτώσεις «ομάδες μελέτης» με έναν εισηγητή

Συνεχής επιδίωξη «δυναμικού συμβιβασμού»

Εποικοδομητικός διάλογος βασισμένος στην εμπειρογνωσία

Ψηφοφορία στο τμήμα και έπειτα στην Ολομέλεια

Ρυθμός εργασίας

9 σύνοδοι ολομέλειας το χρόνο

Καθένα από τα 6 ειδικευμένα τμήματα συνεδριάζει κατά κανόνα μία φορά το μήνα

Κάθε ομάδα μελέτης συνεδριάζει από 1 έως 3 φορές



Η Επιτροπή των Περιφερειών

Λόγοι ίδρυσης και χρονολόγιο

  • Για να έχει η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση λόγο στην κατάρτιση της νομοθεσίας της ΕΕ (το 70% των νόμων της ΕΕ εφαρμόζεται στο τοπικό/περιφερειακό επίπεδο).

  • Για να φέρει την Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες της και να προωθήσει ένα πνεύμα επικουρικότητας.

  • Για να αποτελέσει ένα χώρο συνάντησης, όπου οι περιφέρειες και οι δήμοι μπορούν να ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές και να συμμετέχουν σε διάλογο με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

  • 1995 Τα μέλη της ΕτΠ αυξάνονται από 189 σε 222 με τη διεύρυνση της ΕΕ των 12 στην ΕΕ των 15

  • 1997 Συνθήκη του Άμστερνταμ: ενίσχυση της ΕτΠ (διεύρυνση του πεδίου υποχρεωτικής διαβούλευσης και προσθήκη της δυνατότητας υποβολής αίτησης γνωμοδότησης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)

  • 2003 Συνθήκη της Νίκαιας: τα μέλη της ΕτΠ πρέπει να είναι είτε αιρετά μέλη ενός οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή περιφερειακής διοίκησης είτε πολιτικώς υπεύθυνοι ενώπιον εκλεγμένης συνέλευσης

  • 2004 Τα μέλη της ΕτΠ αυξάνονται από 222 σε 317 στην ΕΕ των 25

  • 2004 Συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης: ενίσχυση της θεσμικής θέσης και του πολιτικού ρόλου της Ετ

  • 2007 Τα μέλη της ΕτΠ αυξάνονται από 317 σε 344 στην ΕΕ των 27





Η ΕτΠ συνοπτικά


  • 344 μέλη, εκπρόσωποι οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης + 344 αναπληρωτές

  • 27 εθνικές αντιπροσωπείες

  • 4 πολιτικές ομάδες

  • 6 θεματικές επιτροπές

  • Διορισμός των μελών της ΕτΠ

  • Εκπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών, που προτείνονται από τα κράτη μέλη

  • Διορίζονται επίσημα από το Συμβούλιο

  • Τετραετής ανανεώσιμη θητεία


Διαρθρωτικό οργανόγραμμα

Ο Πρόεδρος ηγείται της ΕτΠ.

Προεδρεύει των συνόδων ολομέλειας και εκπροσωπεί την ΕτΠ στις εξωτερικές της σχέσεις.

Ο Πρόεδρος και ο Πρώτος Αντιπρόεδρος εκλέγονται από τα μέλη της ΕτΠ για περίοδο δύο ετών

Επιπλέον, υπάρχει ένας Αντιπρόεδρος ανά κράτος μέλος.

Το Προεδρείο αποτελείται από 60 μέλη, ο αριθμός των οποίων ανά κράτος αντανακλά τις εθνικές και πολιτικές ισορροπίες


Συγκεκριμένα, απαρτίζεται από:

  • τον Πρόεδρο και τον Πρώτο Αντιπρόεδρο

  • έναν Αντιπρόεδρο από κάθε κράτος μέλος

  • 4 προέδρους πολιτικών ομάδων

  • 27 άλλα μέλη