Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2008

Πολιτικό ρεπορτάζ

Πολιτικό ρεπορτάζ, παραπολιτικές στήλες

Το Πολιτικό Ρεπορτάζ, που αποτελεί το πιο σημαντικό ρεπορτάζ στην κλίμακα αξιών των μέσων ενημέρωσης, παρακολουθεί και καταγράφει την καθημερινή δραστηριότητα της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού, του αρχηγού του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης και όλων των κομμάτων, ανεξαρτήτως αν εκπροσωπούνται ή όχι στο Κοινοβούλιο, καθώς και των στελεχών τους.
Συναφές με το πολιτικό ρεπορτάζ είναι το Κοινοβουλευτικό Ρεπορτάζ, με αντικείμενο το νομοθετικό έργο, τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και τη γενικότερη δραστηριότητα της Βουλής.

Καθώς, «τα πάντα είναι πολιτική», πολιτικό ρεπορτάζ δεν είναι μόνον το κυβερνητικό ρεπορτάζ, αλλά και η δραστηριότητα των κομμάτων, των εξωκοινοβουλευτικών πολιτικών δυνάμεων, των οργανισμών που ελέγχονται από ορισμένα υπουργεία.

Πολιτική είδηση

Η πρώτη μορφή κειμένου για εφημερίδα, τηλεόραση, ή ραδιόφωνο, είναι η απλή πολιτική είδηση. Σκοπός, εξάλλου, των ΜΜΕ, είναι η πληροφόρηση, αλλά ταυτόχρονα κι ο αγώνας για μια ιδεολογία, η οποία, συνήθως, έχει πολιτικό περιεχόμενο. Είναι σύντομη, ακριβόλογη και προσεκτική στη διατύπωσή της. Συνήθως, όμως, περιέχει τη μία πλευρά της αλήθειας, αφού ΔΕΝ είναι ρεπορτάζ. Στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο τη διαβάζουν οι παρουσιαστές.

Πολιτικό ρεπορτάζ

Ρεπορτάζ για τα πολιτικά πράγματα. Έχει την ίδια δομή με οποιοδήποτε ρεπορτάζ: Παρουσιάζει όλες τις απόψεις για ένα θέμα, ξεκάθαρα, αναλυτικά, με σαφήνεια, χωρίς σχολιασμούς, χωρίς να αποκρύπτονται ή να αλλοιώνονται λεγόμενα και καταστάσεις.

Πολιτικό σχόλιο-γνώμη-άποψη

Μικρό, σε έκταση, κείμενο, που σχολιάζει μια συγκεκριμένη πτυχή του ρεπορτάζ.

Κύριο άρθρο

Είναι η άποψη της εφημερίδας, για το βασικό θέμα της επικαιρότητας. Δημοσιεύεται σε ξεχωριστή θέση, στην ίδια, πάντα, σελίδα, κάθε μέρα. Παραπολιτικές στήλες

Ειδικές στήλες της εφημερίδας, στις οποίες όλοι οι δημοσιογράφοι (ρεπόρτερ, σχολιογράφοι, μεταφραστές), σχολιάζουν, κριτικάρουν ή καυτηριάζουν γεγονότα (κυρίως πολιτικά). Είναι κείμενα μικρά, λίγων λέξεων, τα οποία, συνήθως, δημοσιεύονται ανυπόγραφα, ή με τα αρχικά του συντάκτη.

Με το πολιτικό ρεπορτάζ, τις αναλύσεις και τα παραπολιτικά σχόλια, τα ΜΜΕ αποκτούν ένα συγκεκριμένο πολιτικό χρώμα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται ή να μειώνεται η προτίμηση κοινού συγκεκριμένων πολιτικών αποχρώσεων. Ταυτόχρονα, όμως, προάγεται ο πλουραλισμός και η πολυφωνία, που είναι θεμελιώδεις έννοιες για την ύπαρξη της Δημοκρατίας και τη διατήρηση των δημοκρατικών θεσμών.

Αποστολή

Τριπλή είναι η αποστολή του πολιτικού ρεπορτάζ: Να δημοσιεύει κάθε είδηση που αφορά στους πολιτικούς οργανισμούς και τα πολιτικά κόμματα, κυβερνητικά και μη. Να δημοσιεύει την ερμηνεία των ειδήσεων, κάτι που σημαίνει ότι θα τις εξετάζει από όλες τις πλευρές και θα φιλοξενεί γνώμες ειδικών για το κάθε τι. Τέλος, να δημοσιεύει την κριτική επί των ειδήσεων αυτών.

Προσόντα του ρεπόρτερ

Το πολιτικό ρεπορτάζ γράφεται από έμπειρους συντάκτες. Καθώς χαράζει, ουσιαστικά, την πολιτική του ίδιου του μέσου.

Για τους λόγους αυτός, ένας πολιτικός ρεπόρτερ πρέπει να γνωρίζει:

Ιστορία: Από την πολιτική ιστορία, τη διπλωματική, την ιστορία των κοινωνικών αγώνων, τη συνταγματική, ως την ιστορία της πολιτικής φιλοσοφίας.

Πολιτική: Την οργάνωση των κομμάτων, την ιστορία τους, τα οργανογράμματα των υπουργείων, την ιστορία και την αποστολή τους, τις πολιτικές θέσεις κομμάτων και πολιτικών οργανισμών, τα σημεία που συμφωνούν, ή διαφωνούν.

Νομικά: Την εκλογική νομοθεσία, το συνταγματικό δίκαιο, το διεθνές δίκαιο.

Οικονομικά: Οι οικονομικές δομές είναι μέρος της πολιτικής. Ο πολιτικός ρεπόρτερ θα χρειαστεί να γνωρίζει τη σημασία οικονομικών μέτρων, για να διαλέξει τις πηγές του και να παρουσιάσει το θέμα στο κοινό.

Γλώσσες: Για τις αποστολές, αλλά και την ενημέρωση από τα ξένα ΜΜΕ.

Επίσης, ο πολιτικός ρεπόρτερ θα πρέπει να διαθέτει:

Πείρα: για να αποσπά την είδηση εύκολα, από ανθρώπους που, πολλές φορές, θα θέλουν να την κρύψουν. Για να αποφεύγει τις «λούμπες» της δουλειάς, όταν έμπειροι πολιτικοί θα θέλουν να πλασάρουν μια μονόπλευρη είδηση, ή μια «μισή» είδηση.

Πηγές: Με τις πολλές επαγγελματικές γνωριμίες, την καλή σχέση που θα διατηρεί με τις πηγές αυτές, θα μπορεί και περισσότερες πληροφορίες να παίρνει και πιο εύκολα να εξετάζει όλες τις πτυχές ενός θέματος.

Ουσιαστικά το πολιτικό ρεπορτάζ μπορούμε να το χωρίσουμε σε τέσσερα.

Κυβερνητικό ρεπορτάζ

Ρεπορτάζ υπουργείων

Ρεπορτάζ κομμάτων

Κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ

Το κυβερνητικό ρεπορτάζ είναι αυτό που ασχολείται με τις δραστηριότητες του πρωθυπουργού και του υπουργού Επικρατείας. (www.primeminister.gr)

Το ρεπορτάζ υπουργείων ασχολείται με τις δραστηριότητες του κάθε υπουργείου ξεχωριστά. Πολλές φορές, εμπλέκεται με άλλα ρεπορτάζ. Για παράδειγμα, το ρεπορτάζ του υπουργείου Υγείας εμπλέκεται και με το επιστημονικό ρεπορτάζ. Ουσιαστικά και το ρεπορτάζ υπουργείων είναι μέρος του κυβερνητικού ρεπορτάζ. (www.primeminister.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=994&Itemid=72)

Το ρεπορτάζ κομμάτων ασχολείται με τις δραστηριότητες των πολιτικών κομμάτων, αλλά και των εξωκοινοβουλευτικών πολιτικών ομάδων. Ο ρεπόρτερ ενημερώνεται από τους εκπροσώπους τύπου των κομμάτων, έχει επαφές με τους επικεφαλής των κομμάτων, αλλά και με στελέχη και τους ακολουθεί σε επισκέψεις και περιοδείες.

Το Κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ ασχολείται με τις δραστηριότητες της Βουλής, το νομοθετικό έργο της αλλά και το έργο των ειδικών επιτροπών της βουλής. Επίσης, με τις δραστηριότητες της προέδρου της Βουλής και των αντιπροέδρων. www.parliament.gr

Σε μεγάλο βαθμό, σήμερα, την πολιτική ατζέντα τη διαμορφώνει η τηλεόραση.

Οι πολιτικοί παρακαλούν για μια τηλεοπτική εμφάνιση.

Οι πολιτικοί συντάκτες δεν γράφουν όλα όσα γνωρίζουν και αυτό γιατί συχνά δεσμεύονται από τον κώδικα εμπιστοσύνης που έχουν συνομολογήσει με πολιτικά πρόσωπα.

Συχνά διαβάζουμε:

«Κορυφαίος παράγοντας του κόμματος», «υψηλόβαθμο στέλεχος της κυβέρνησης» κ.α.

Αυτή η μέθοδος έχει δυο παγίδες:

Α. Να επωφελείται ο δημοσιογράφος από τη μυστική σχέση και να μεταμφιέζει τις δικές του απόψεις σε πληροφορίες.

Β. Να εκμεταλλεύεται ο πολιτικός το άγχος του δημοσιογράφου και να «πασάρει» ειδήσεις.

Η διασταύρωση των ειδήσεων είναι ο πιο σίγουρος τρόπος αυτοπροστασίας του δημοσιογράφου.

ΠΗΓΕΣ

Όλα τα πρόσωπα που κινούνται περί την εξουσία και περί τα κόμματα είναι αξιοποιήσιμα, ακόμη κι αν δεν έχουν θεσμικό ρόλο.

Σερβιτόροι και υπάλληλοι της Βουλής και υπουργείων.

Αστυνομικοί που προστατεύουν τους πολιτικούς και οδηγοί των αυτοκινήτων τους. Απαραίτητα τα κινητά τους (συνήθως κουβαλούν και τα κινητά των πολιτικών), αφού γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή που είναι ο πολιτικός.

Οι σχέσεις μεταξύ πολιτικών συντακτών δεν πρέπει να ξεπερνούν κάποια όρια. Είναι αυτονόητο ότι αν γίνουν φίλοι ο δημοσιογράφος δε θα μπορεί να είναι το ίδιο κριτικός και ερευνητικός ως προς τις δραστηριότητες του πολιτικού. Το αποτέλεσμα θα είναι ο πολιτικός να κάνει σωστά τη δουλειά του, αλλά ο πολιτικός όχι.

Κανόνες δεοντολογίας της γαλλικής εφημερίδας «Nouvel Observateur» για το πολιτικό ρεπορτάζ:

- Κάθε πληροφορία πρέπει να διασταυρώνεται.

- Οι φήμες απαγορεύονται. Όταν κρίνεται απαραίτητο να δημοσιευτεί, να γίνει με επιφύλαξη. Να επισημαίνεται δηλαδή ότι πρόκειται για φήμη.

- Οι πηγές πρέπει να αναφέρονται με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια και οι ανώνυμες πηγές να αποφεύγονται.

- Κανένα μέλος της διεύθυνσης της εφημερίδας δεν πρέπει να ανήκει σε πολιτικό κόμμα ή να παίζει πολιτικό ρόλο.

- Κάθε αμειβόμενη συνεργασία με άλλο μέσο πρέπει α εγκρίνεται από τη διεύθυνση.