Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2008

Αστυνομικό και δικαστικό ρεπορτάζ

Αστυνομικό ρεπορτάζ
Βάση του ρεπορτάζ. Σαν άσκηση, επειδή κατά κύριο λόγο είναι το αποκαλούμενο μονόστηλο ή μικρή είδηση στα δελτία ειδήσεων ραδιοφώνου και τηλεόρασης.
Πρέπει να συμπυκνώσεις σε 50-100 λέξεις ή σε λίγο χρόνο τις απαντήσεις στα πέντε βασικά ερωτήματα της δημοσιογραφίας. Που, πως, ποιος, πότε, γιατί.
Το ευτύχημα είναι ότι τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια συμφωνία να μη δίνονται στοιχεία νεκρών σε τροχαία, εγκλήματα και κατηγορουμένων εφόσον προηγουμένως δεν υπάρξει άσκηση κατηγορητηρίου από την εισαγγελία, τηρώντας το τεκμήριο της αθωότητας.
Στην είδηση αναζητούμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Ένα τροχαίο είναι πια είδηση αν:
- έχει γίνει στο κέντρο της πόλης
- αν ο αριθμός των θυμάτων περισσότερα από ένα. Πολύνεκρο.
- αν εμπλέκεται Μέσο Μαζικής Μεταφοράς. (τρένο, λεωφορείο, ταξί κ.α.)
- αν μεταξύ των τραυματιών παιδί. «αβάφτιστο βρέφος…, δύο ανήλικοι… κ.α.)
- αν εμπλέκονται περισσότερα από ένα ΙΧ
- αν μεταξύ των οδηγών υπάρχει ανήλικος
Παρόλο που διατηρείται η ανωνυμία και αναφέρονται μόνο χαρακτηριστικά όπως ηλικία και φύλο, είδηση αν εμπλέκεται επώνυμος. Π.χ. Δέσποινα Βανδή. Ελαφρύς τραυματισμός, είδηση όχι μόνο σε κουτσομπολίστικες εφημερίδες.
Πηγές αστυνομικού ρεπορτάζ
Περιλαμβάνει: Αξιωματικούς υπηρεσίας των αστυνομικών διευθύνσεων Β.Ε., πυροσβεστική, λιμεναρχεία, ΕΚΑΒ, σεισμολογικό, ιατροδικαστές. Π.χ. πρόσφατα πτώμα άγνωστου άντρα στα αζήτητα νοσοκομείου για μέρες
- Σχέσεις που αναπτύσσει σταδιακά με ανώτερους και χαμηλόβαθμους αστυνομικούς σε αστυνομία, πυροσβεστική, λιμενικό.
Αστυνομικό δε συνδέεται πια μόνο με αίμα, αλλά με πολλές πτυχές καθημερινότητας. Διάρρηξη σε ένα διαμέρισμα δεν είναι είδηση. Καθημερινές διαρρήξεις σε μια γειτονιά είναι πρόβλημα κοινωνικό, οπότε είναι θέμα.
Η είδηση έχει να κάνει με τη σπανιότητα. Μέχρι το ’80 το έγκλημα ήταν μέχρι και πρωτοσέλιδο σε εφημερίδες. Τώρα, εκτός από μεγάλες υποθέσεις, μονόστηλο.
- «Τραγικό θάνατο βρήκε…». Όλοι οι θάνατοι είναι τραγικοί.
- Στα τροχαία «δυστύχημα» όταν υπάρχει νεκρός. Τα άλλα «ατυχήματα».
- «Ένοπλη ληστεία», συνήθως πλεονασμός. Ληστεία προϋποθέτει απειλή ή χρήση όπλου.
- Ο σεισμός έχει μέγεθος όχι ένταση. Ρίχτερ είναι μέγεθος, ένταση έχουν τα Μποφόρ.
- Τροχαίο
- Έγκλημα. Ανθρωποκτονία ή απόπειρα ανθρωποκτονίας.
- «Πολιτικό έγκλημα» ή λεγόμενη «τρομοκρατία»
Φωτιά θα γίνει είδηση, όταν ακόμη και δεν έχει θύματα αν:
- Προέρχεται από γκαζάκια
- σε κουζίνα. «Φασολάδα «απείλησε» ολόκληρη γειτονιά».
Φωτιά στο Σέιχ Σου μεγαλύτερη είδηση από φωτιά στην Εύβοια.
Βασικά στοιχεία που κάνουν ένα θέμα είδηση
*Σπανιότητα (πτώση αεροπλάνων, όχι σύγκρουση αυτοκινήτων με υλικές ζημιές)
*Μέγεθος (αριθμός π.χ. νεκρών, ποσότητα π.χ. ναρκωτικών)
*Τόπος (τροχαίο με δύο νεκρούς στην Κένυα δεν είναι είδηση)
*Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (σύλληψη 40χρονου με μισό κιλό κοκαϊνης δεν είναι είδηση. Σύλληψη ενός ανήλικου, ενός επώνυμου, ενός αστυνομικού με την ίδια ποσότητα είναι είδηση)
Δικαστικό ρεπορτάζ
Δε γίνονται μόνο οι δίκες θέμα ρεπορτάζ, αλλά και άλλες δικαστικές εξελίξεις, όπως οι ανακρίσεις, οι δικαστικές έρευνες, οι εισαγγελικές προτάσεις, οι αποφάσεις των δικαστικών συμβουλίων, οι γνωμοδοτήσεις, οι εισηγήσεις και πολλά άλλα.
Συχνά απρόβλεπτο:
Έχει συμβεί μια απλή δίκη τροχαίου δυστυχήματος να εξελιχθεί σε θρίλερ απόπειρας δολοφονίας, καθώς ο κατηγορούμενος μέσα στο δικαστήριο είχε αποκαλύψει ότι ήταν βαλτός από τον συγκληρονόμο μιας περιουσίας να φανεί ως τροχαίο δυστύχημα ο θάνατος του άλλου συγκληρονόμου

Πηγές δικαστικού
Το δικαστικό ρεπορτάζ είναι αδελφάκι του αστυνομικού. Αρχίζει εκεί ακριβώς όπου τελειώνει το αστυνομικό ρεπορτάζ: από τη στιγμή που ο ύποπτος, ή ο παραβάτης του νόμου, οδηγείται στον εισαγγελέα
Δικηγορικός σύλλογος, Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, Σωφρονιστικά Ίδρυματα
τα δικαστήρια
οι υπηρεσίες που συνεργάζονται με τα δικαστήρια (υποθηκοφυλακείο, υποδιεύθυνση μεταγωγών, ποινικών και σωφρονιστικών υποθέσεων, ιατροδικαστικές, συμβούλιο απονομής χάριτος, υπηρεσιακό συμβούλιο),
σωφρονιστικά ιδρύματα(δικαστικές φυλακές, αγροτικές φυλακές, φυλακές ύψιστης ασφαλείας),
υπηρεσίες που αναπτύσσουν δράσεις υπέρ των παραβατών (ΟΚΑΝΑ, Θεραπευτικές Κοινότητες, σύλλογοι επανένταξης),
οι δικηγόροι,
οι αντίδικοι,
οι συμβολαιογράφοι,
οι δικαστικοί επιμελητές,
οι γραμματείς των εδρών,
οι δικαστικοί υπάλληλοι,
σύλλογοι και συνδικαλιστικά όργανα όλων αυτών των πηγών (δικηγορικός σύλλογος, συμβολαιογραφικός, Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων),
οι νομικές σχολές,
τα ινστιτούτα δικαίου,
καθηγητές πανεπιστημίου και,
τα αρχεία εφημερίδων
Γεγονότα που γίνονται δικαστικό ρεπορτάζ
στις δίκες,
στις καταθέσεις μηνύσεων,
στις προκαταρκτικές εξετάσεις,
στις ασκήσεις διώξεων,
στις ανακρίσεις,
στις αποφάσεις των συμβουλίων(Πλημμελειοδικών και Εφετών),
στις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου,
στα όσα ακολουθούν της καταδίκης ως την αποφυλάκιση του ενόχου,
στις ανακοινώσεις των εμπλεκόμενων φορέων.
Προσόντα του δικαστικού ρεπόρτερ
Να είναι συνεχώς σε επιφυλακή
Να είναι γρήγορος κι έτοιμος να μετακινηθεί (ένα αυτοκίνητο ή ένα μηχανάκι βοηθούν)
Να έχει πάντα ανοικτό το κινητό του τηλέφωνο
Να εμπνέει εμπιστοσύνη, έτσι ώστε να του εμπιστευθούν πληροφορίες υψηλόβαθμοι δικαστικοί λειτουργοί
Να ελέγχει την ακρίβεια των πληροφοριών
Να είναι καταρτισμένος με τα νομικά
Να μην παρασύρεται σε κρίσεις και συμπεράσματα. Δεν είναι δικαστής.
Να αποφεύγει χαρακτηρισμούς και ακρότητες
Τα Δικαστήρια διακρίνονται κυρίως σε Διοικητικά, Πολιτικά και Ποινικά. Υπάρχουν, όμως, τα ειδικά, τα εξαιρετικά, τα ελεγκτικά και τα ακυρωτικά
Διοικητικά
Στο Συμβούλιο της Επικρατείας και στα Τακτικά Διοικητικά Δικαστήρια υπάγονται οι Διοικητικές διαφορές.
Πολιτικά
Στα Πολιτικά Δικαστήρια υπάγονται οι ιδιωτικές διαφορές, καθώς και υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας.
Ποινικά
Στα Τακτικά Ποινικά Δικαστήρια ανήκει η τιμωρία των εγκλημάτων και η λήψη όλων των μέτρων που προβλέπουν οι ποινικοί νόμοι.
Η εισαγγελία είναι δικαστική αρχή ανεξάρτητη από τα δικαστήρια και την εκτελεστική εξουσία, δρα δε ενιαία και αδιαίρετα και έχει ως αποστολή την τήρηση της νομιμότητας, την προστασία του πολίτη και τη διαφύλαξη των κανόνων της δημόσιας τάξης.
Ελεγκτικά
Στην αρμοδιότητα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανήκουν κυρίως ο έλεγχος των δαπανών του Κράτους, ο έλεγχος συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας με αντισυμβαλλόμενο το Δημόσιο, ο έλεγχος των λογαριασμών δημοσίων υπολόγων, η σύνταξη και υποβολή έκθεσης προς τη Βουλή για τον απολογισμό και ισολογισμό του Κράτους.
Ειδικά
Στην αρμοδιότητα του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου υπάγονται, η εκδίκαση ενστάσεων κατά του κύρους των βουλευτικών εκλογών, δημοψηφισμάτων και άρση συγκρούσεων μεταξύ των δικαστηρίων και διοικητικών αρχών ή μεταξύ του Συμβουλίου της Επικρατείας και των Τακτικών Δικαστηρίων αφενός και των αστικών και ποινικών δικαστηρίων αφετέρου ή, τέλος, μεταξύ Ελεγκτικού Συνεδρίου και λοιπών δικαστηρίων.